Hirudoterapia to naturalna metoda leczenia różnorodnych dolegliwości zdrowotnych z wykorzystaniem pijawek, znana ludzkości od ponad 2 tysięcy lat. Zabieg polega na przystawieniu specjalnie w tym celu wyhodowanych pijawek medycznych i pobudzeniu naszego organizmu do procesu samoleczenia. Hirudoterapia została zakwalifikowana w Międzynarodowej Klasyfikacji Procedur Medycznych (99.991 – Terapia pijawkowa), gdzie określone zostały zasady dla bezpieczeństwa i zdrowia pacjenta.
Nazwa metody wywodzi się z łacińskiego słowa hirudo, czyli pijawka. Co prawda w przyrodzie istnieje kilkaset gatunków pijawek, ale w celach leczniczych wykorzystuje się wyłącznie kilkanaście z nich, wyhodowanych w sterylnych warunkach.
Z punktu widzenia polskiego prawa hirudoterapia to niekonwencjonalny sposób leczenia, jednak w krajach takich jak Niemcy, Rosja, Wielka Brytania czy Stany Zjednoczone leczenie pijawkami jest traktowane jako normalna metoda leczenia i jest ona wykorzystywana przez lekarzy. U nas w kraju hirudoterapia to dziedzina medycyny akademickiej, wykorzystywana przez lekarzy przy replantacji kończyn, palców, czy uszu. Ponadto istnieje mnóstwo dowodów potwierdzających pozytywne działanie pijawek na różnorodne dolegliwości.
Sekret hirudoterapii tkwi w leczniczych właściwościach, jakie posiada wydzielina gruczołów ślinowych pijawki. W jej wydzielinie znajduje się ponad 100 związków biochemicznych, wykazujących pozytywne działanie na ludzki organizm. Jednym z najważniejszych jest hirudyna – najlepszy istniejący lek przeciwzakrzepowy. Wciąż trwają eksperymenty mające na celu w sztuczny sposób wytworzyć produkowane przez pijawki lekarskie związki, jednak do tej pory nie udało się tego uczynić.
Po przystawieniu pijawki do skóry pacjenta do jego organizmu zaczynają przenikać związki zawarte w ślinie pijawek, wywołując tym samym szereg zmian biochemicznych. Substancjom tym przypisuje się właściwości przeciwzakrzepowe oraz rozszerzające i uszczelniające naczynia krwionośne. Mają one również działanie przeciwhistaminowe, przeciwbólowe oraz antybiotyczne.
Każda pijawka wykorzystywana jest wyłącznie jeden raz. W czasie zabiegu pacjentowi przystawianych jest kilka pijawek (od 1 do 6). Ich ilość uzależniona jest od płci, wieku, rodzaju schorzenia i jego zaawansowania, okresu trwania choroby, budowy ciała i ogólnego nastawienia pacjenta do terapii pijawkowej. Zabieg kończy się w momencie samoistnego odczepienia się pijawki od miejsca przystawienia, co może trwać od kilkunastu minut do 1,5 godziny. Miejsce przystawienia pijawki uzależnione jest od źródła bólu i dolegliwości bólowych, na które uskarża się pacjent.
Wskazania do Hirudoterapii:
Hirudoterapia nie jest remedium na wszystkie choroby, jest jednak wiele schorzeń, na które leczenie pijawkami może pomóc. Istnieją dowody na to, że pijawka lekarska jest w stanie złagodzić dolegliwości, jakie powodują choroby takie jak:
Kardiologia i choroby układu krwionośnego: niedokrwienna choroba serca, zawał, niewydolność krążeniowa, zapalenie mięśnia sercowego, przewlekła niewydolność krążenia mózgowego, pozawałowa kardioskleroza, nadciśnienie i niedociśnienie tętnicze, żylakowate rozszerzenie żył kończyn dolnych, zakrzepy pooperacyjne, zapalenie zakrzepowe żył, miażdżyca, zrostowe zapalenie naczyń, hemoroidy
Choroby żołądka: nieżyt żołądka, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, dyskineza ukł. pokarmowo – wydalniczego, procesy zastojowe w wątrobie i woreczku żółciowym
Stomatologia: paradontoza, zapalenie dziąseł, nadwrażliwość nerwu trójdzielnego twarzy, zapalenie okostnej, zapalenie miazgi zębowej
Choroby aparatu ruchowego – oporowego: osteochondroza, bóle kręgosłupa, zapalenie stawów, złamania kości, łokieć tenisisty, łokieć golfisty, zespół cieśni nadgarstka
Reumatologia: reumatoidalne zapalenie stawów
Choroby oczu: zapalenie spojówek, skurcze akomodacji, choroby zapalne soczewek i tęczówek oka, pozagałkowe zapalenie nerwu wzrokowego, erozja i zapalenie rogówki, procesy zapalne błony naczyniowej, glaukoma
Endokrynologia: choroby tarczycy (zapalenie, nadczynność), cukrzyca, menopauza
Alergie: atopowe zapalenie skóry, pokrzywka, alergiczne zapalenie nerwów, nieżyt nosa
Ginekologia: zaburzenia cyklu miesiączkowego, nadżerki szyjki macicy, torbiele jajników, niektóre infekcje płciowe, leczenie niepłodności, procesy zrostowe w miednicy małej, zapalenie jajników i jajowodów, zapalenie przymacicze, endometrium poporodowe, zapalenie sutka, endometrioza, mięśniaki macicy, zapalenie gruczołu Bartholina, zapalenie pochwy, erozja szyjki macicy
Gastroenterologia: zaparcia, zapalenie pęcherzyka żółciowego, kamica żółciowa, zapalenie okrężnicy, zapalenie trzustki, zaburzenia przemiany materii, otyłość, dna moczanowa
Neurologia: zapalenie nerwu kulszowego, paraliże różnych nerwów, miażdżyca mózgu, udary niedokrwienne, wstrząs mózgu, kontuzje mózgu, choroba Heinego-Medina, nerwice, depresja, tiki nerwowe, migreny, schorzenia neurodegeneracyjne – dystrofia nerwowo-mięśniowa, choroba Parkinsona, choroba Alzheimera
Urologia: choroby nerek – kłębuszkowe zapalenie, przewlekła niewydolność;
choroby układu moczowego: zapalenie pęcherza i cewki moczowej, zapalenie gruczołu krokowego, gruczolak prostaty, wtórna bezpłodność u mężczyzn
Zaburzenia seksualne: impotencja, oziębłość płciowa
Zakażenia: zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, tężec, zakażenie Staphylococcus aureus, meningokokowa posocznica.
Choroby z autoagresji: toczeń, Hashimoto, stwardnienie rozsiane
Choroby dróg oddechowych: zapalenie oskrzeli, zapalenie płuc, astma oskrzelowa, włóknienie płuc, zapalenie płuc z objawami niewydolności oddechowej, gruźlica płuc
Otolaryngologia: zapalenie nerwu słuchowego, szumy uszne, zapalenie zatok, czyrak ucha zewnętrznego, zapalenie krtani, zapalenie ucha zewnętrznego (środkowego), przewlekłe wysiękowe zapalenie ucha środkowego
Dermatologia: wypryski, trądzik, toczeń, sklerodermia, łuszczyca, łojotokowe i ropne zapalenie skóry, egzema, różyczka, krwiaki, wrzody troficzne, trudno gojące się rany m. in. przy stopie cukrzycowej, odleżynach
Kosmetologia: starzenie się skóry m. in. zmarszczki, przebarwienia, cellulitis, pajączki, blizny, obrzęki limfatyczne, leczenie ran po przeszczepach skóry i operacjach plastycznych